Aby zostać diagnostą samochodowym w Polsce, trzeba spełnić wymagania dotyczące wykształcenia i praktyki, odbyć wymagane szkolenie oraz zdać egzamin kwalifikacyjny przed Transportowym Dozorem Technicznym. Oficjalne uprawnienie wydaje starosta właściwy dla miejsca zamieszkania kandydata.
Jakie wykształcenie i praktyka są wymagane?
Diagnosta samochodowy wykonuje badania techniczne pojazdów, dlatego samo doświadczenie przy naprawach samochodów nie wystarcza. Kandydat musi wykazać wymagane wykształcenie techniczne oraz praktykę odbytą w stacji kontroli pojazdów albo w zakładzie naprawy pojazdów.
Praktyka musi odbywać się na stanowisku kontroli lub naprawy pojazdów i być udokumentowana. Wymagany okres zależy od poziomu oraz profilu wykształcenia:
| Wykształcenie | Wymagana praktyka |
|---|---|
| Wyższe techniczne o specjalności samochodowej | 6 miesięcy |
| Średnie techniczne lub średnie branżowe o specjalności samochodowej | 1 rok |
| Wyższe techniczne o specjalności innej niż samochodowa | 1 rok |
| Średnie techniczne lub średnie branżowe o specjalności innej niż samochodowa | 2 lata |
Do wymaganego okresu może zostać wliczona praktyka odbyta w ramach studiów, jeśli była objęta programem kształcenia i realizowana na podstawie umowy między uczelnią a stacją kontroli pojazdów lub innym uprawnionym podmiotem.
Jak zostać diagnostą samochodowym krok po kroku?
Kolejność zdobywania poszczególnych dokumentów może być elastyczna. Przed złożeniem wniosku do starosty trzeba jednak spełniać wszystkie wymagania formalne.
- Zdobądź i udokumentuj praktykę zawodową – odbywaj ją na stanowisku kontroli lub naprawy pojazdów w stacji kontroli albo warsztacie. Dokument powinien jasno wskazywać miejsce i charakter wykonywanych czynności.
- Ukończ szkolenie dla kandydatów na diagnostów – program szkolenia obejmuje między innymi badania okresowe, badania pojazdów z instalacją gazową, autobusów o dopuszczalnej prędkości 100 km/h oraz pojazdów po zmianach konstrukcyjnych.
- Zdaj egzamin kwalifikacyjny przed TDT – egzaminy organizuje i przeprowadza Transportowy Dozór Techniczny. Samo ukończenie kursu nie daje jeszcze prawa do wykonywania badań technicznych.
- Złóż wniosek do starosty – dokumenty składa się w starostwie powiatowym albo urzędzie miasta na prawach powiatu właściwym dla miejsca zamieszkania. Po pozytywnym rozpatrzeniu sprawy urząd wydaje dokument „Uprawnienie diagnosty” wraz z numerem uprawnień.
Osoba, która ukończyła studia wyższe w obszarze nauk technicznych obejmujące wiedzę i umiejętności z zakresu diagnostyki samochodowej, może być zwolniona z obowiązku szkolenia. Zwolnienie nie obejmuje egzaminu, który nadal trzeba zdać przed TDT.
Uprawnienia pozwalają wykonywać badania techniczne w stacjach kontroli pojazdów, w zakresie wynikającym z przepisów. Obejmuje to między innymi badania okresowe, badania pojazdów zabytkowych, taksówek i pojazdów uprzywilejowanych, a także wybrane badania dodatkowe i specjalistyczne.
Co zrobić, gdy wykształcenie nie ma profilu samochodowego?
Przepisy przewidują także kandydatów z wykształceniem technicznym lub średnim branżowym o specjalności innej niż samochodowa. W takim przypadku potrzebna jest dłuższa praktyka: rok przy wykształceniu wyższym technicznym albo dwa lata przy wykształceniu średnim technicznym lub średnim branżowym.
Nie oznacza to jednak, że każda szkoła lub każdy dokument zostanie automatycznie uznany przez urząd. Oceny przedstawionych kwalifikacji dokonuje starosta. Przy wątpliwym profilu, na przykład niezwiązanym z motoryzacją, najlepiej przed zapisaniem się na kurs skontaktować się ze starostwem i przedstawić dokumenty potwierdzające wykształcenie.
Szczególnej uwagi wymaga praktyka. Praca wykonywana wyłącznie przy ogólnych czynnościach warsztatowych może nie wystarczyć, jeśli zaświadczenie nie potwierdza stanowiska kontroli lub naprawy pojazdów. Ostateczne znaczenie ma treść dokumentów oraz ich ocena przez właściwy organ.
Jakie dokumenty dołączyć do wniosku?
Do wniosku trzeba dołączyć dokumenty potwierdzające spełnienie wymagań. Zwykle potrzebne są:
- wniosek o wydanie uprawnienia diagnosty do wykonywania badań technicznych pojazdów,
- dyplomy, świadectwa lub inne dokumenty potwierdzające wykształcenie,
- zaświadczenie albo inny dokument potwierdzający wymaganą praktykę zawodową,
- zaświadczenie o ukończeniu szkolenia, jeśli szkolenie było wymagane,
- zaświadczenie o zdaniu egzaminu kwalifikacyjnego przed TDT,
- potwierdzenie uiszczenia opłaty skarbowej.
Jeżeli wniosek składa pełnomocnik, należy dołączyć pełnomocnictwo oraz potwierdzenie opłaty skarbowej za jego złożenie, chyba że zachodzi ustawowe zwolnienie.
Ile kosztuje uzyskanie uprawnień?
Opłata skarbowa za wydanie uprawnienia diagnosty wynosi 48 zł. Wpłaty dokonuje się na rachunek urzędu miasta lub gminy właściwego dla siedziby starostwa, do którego trafia wniosek. Koszty szkolenia i egzaminu TDT są odrębnymi opłatami i zależą od aktualnych stawek organizatora lub właściwych przepisów.
Wniosek można złożyć osobiście, listownie albo elektronicznie, korzystając z wymaganej formy podpisu elektronicznego. Urząd może wezwać do uzupełnienia braków formalnych. Po otrzymaniu takiego wezwania kandydat ma co najmniej 7 dni na poprawienie dokumentów.
Najważniejsza ścieżka wygląda więc następująco: właściwe wykształcenie, udokumentowana praktyka, szkolenie lub ustawowe zwolnienie ze szkolenia, egzamin przed TDT i wniosek do starosty. To starosta wydaje uprawnienie, a nie organizator kursu ani TDT.
Przepisy dotyczące kwalifikacji i opłat mogą ulegać zmianom. Przed złożeniem wniosku sprawdź aktualne wymagania w starostwie właściwym dla miejsca zamieszkania oraz w aktualnych regulacjach dotyczących szkolenia i egzaminowania diagnostów.
