Z jednym pracodawcą można co do zasady zawrzeć maksymalnie 3 umowy o pracę na czas określony, a łączny okres zatrudnienia na ich podstawie nie może przekroczyć 33 miesięcy. Przekroczenie któregokolwiek z tych limitów powoduje z mocy prawa przekształcenie zatrudnienia w umowę na czas nieokreślony.
Limit 3 umów i 33 miesięcy
Zasady wynikają z art. 251 Kodeksu pracy i dotyczą umów zawieranych między tym samym pracodawcą a tym samym pracownikiem. Trzeba sprawdzać dwa niezależne ograniczenia:
| Co jest limitowane? | Zasada ogólna | Skutek przekroczenia |
|---|---|---|
| Liczba umów | Maksymalnie 3 umowy na czas określony | Czwarta umowa jest traktowana jako zawarta na czas nieokreślony od dnia jej zawarcia |
| Łączny czas zatrudnienia | Maksymalnie 33 miesiące | Od dnia następującego po upływie 33 miesięcy zatrudnienie jest bezterminowe |
| Przerwa między umowami | Nie resetuje limitów | Wcześniejsze umowy u tego samego pracodawcy nadal mogą być wliczane |
| Inny pracodawca | Limity liczy się odrębnie | Umowy u różnych pracodawców nie sumują się |
Limity dotyczą wyłącznie umów o pracę na czas określony. Nie wlicza się do nich umowy zlecenia, umowy o dzieło ani umowy na okres próbny. Zmiana wynagrodzenia, miejsca pracy lub innych warunków zatrudnienia w drodze porozumienia stron także nie oznacza zawarcia kolejnej umowy. Jeżeli jednak strony w trakcie trwania umowy uzgodnią dłuższy okres jej obowiązywania, takie uzgodnienie może zostać potraktowane jako zawarcie nowej umowy terminowej.
Kiedy limity nie obowiązują?
Kodeks pracy przewiduje wyjątki, w których można zawierać kolejne umowy terminowe bez stosowania limitu 3 umów i 33 miesięcy. Dotyczy to sytuacji, gdy czasowe zatrudnienie rzeczywiście wynika z charakteru pracy lub uzasadnionej potrzeby pracodawcy:
- Zastępstwo nieobecnego pracownika – umowa służy zastąpieniu osoby, która jest czasowo nieobecna z usprawiedliwionej przyczyny.
- Praca dorywcza lub sezonowa – zatrudnienie odpowiada krótkotrwałemu albo sezonowemu zapotrzebowaniu.
- Praca na okres kadencji – umowa jest związana z czasem pełnienia określonej funkcji.
- Obiektywne przyczyny po stronie pracodawcy – zawarcie umowy zaspokaja rzeczywiste, okresowe zapotrzebowanie i jest niezbędne w danych okolicznościach.
Sam zapis w umowie nie wystarcza, aby skorzystać z wyjątku. Pracodawca powinien wskazać przyczynę uzasadniającą odstępstwo. W przypadku umowy zawartej z powodu obiektywnych przyczyn musi także poinformować Państwową Inspekcję Pracy o zawarciu takiej umowy i podać przyczyny jej zawarcia w terminie 5 dni roboczych.
Co się dzieje po przekroczeniu limitu?
Przekształcenie nie wymaga podpisania nowego dokumentu ani zgody pracownika. Następuje automatycznie na podstawie przepisów. Jeżeli pracodawca wystawi czwartą umowę terminową albo ustali jej trwanie ponad 33 miesiące, formalna nazwa dokumentu nie przesądza o rodzaju zatrudnienia. Od wskazanego w Kodeksie pracy momentu pracownik jest zatrudniony na czas nieokreślony.
Jeżeli pracodawca nie chce potwierdzić tego na piśmie, pracownik może podjąć następujące działania:
- Porozmawiać z pracodawcą – wskazać przekroczenie limitu i poprosić o sprostowanie informacji dotyczących rodzaju umowy.
- Zebrać dokumenty – zachować wszystkie umowy, aneksy, świadectwa pracy i dokumenty potwierdzające okres zatrudnienia.
- Zwrócić się do Państwowej Inspekcji Pracy – inspekcja może skontrolować przestrzeganie przepisów prawa pracy.
- Wystąpić do sądu pracy – pracownik może żądać ustalenia, że stosunek pracy łączy strony na podstawie umowy na czas nieokreślony.
W razie sporu sąd ocenia między innymi liczbę umów, okresy ich obowiązywania, tożsamość pracodawcy oraz ewentualne przesłanki zastosowania wyjątku. Sama zmiana stanowiska lub zakresu obowiązków nie pozwala obejść limitów, jeżeli nadal chodzi o zatrudnienie tego samego pracownika przez tego samego pracodawcę.
Najważniejsza zasada
W zwykłej sytuacji pracodawca może zawrzeć z jednym pracownikiem najwyżej trzy umowy na czas określony, ale łączny czas takiego zatrudnienia nie może przekroczyć 33 miesięcy. Wystarczy przekroczyć jeden z tych limitów, aby zatrudnienie stało się bezterminowe. Wyjątki dotyczą tylko konkretnych, ustawowo wskazanych sytuacji, takich jak zastępstwo, praca sezonowa, kadencja lub rzeczywiste obiektywne przyczyny po stronie pracodawcy.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej. W sprawie konkretnej umowy warto skonsultować dokumenty z prawnikiem prawa pracy lub Państwową Inspekcją Pracy.
