RYNEK PRACY / Ustawa o promocji zatrudnienia

Usprawnienie pośrednictwa pracy i stworzenie modelu pracy z osobami trudniej zatrudnialnymi to główne zmian w systemie usług rynku pracy opracowane przez ekspertów Fundacji Inicjatyw Społeczno-Ekonomicznych. W środę, 20 maja, nad propozycją debatować będzie sejmowa Komisja Polityki Społecznej i Rodziny.

Dlaczego wprowadzenie zmian jest tak ważne?

Średni czas pomiędzy utratą a znalezieniem zatrudnienia wynosi w Polsce ok. 8 miesięcy - w Holandii poniżej 2 miesięcy. Nakłady systemu służb zatrudnienia w Holandii to ok. 4 500 zł w przeliczeniu na jedną osobę. W Polsce ta kwota jest niewiele mniejsza i wynosi ok. 3 300 zł.

Każda osoba bezrobotna to ok. 16 000 zł rocznie mniej w budżecie państwa z tytułu utraconych podatków oraz wypłacanych świadczeń. Dla gospodarki to już strata ponad 46 000 zł rocznie w nie wypracowanym PKB. W okresie spowolnienia gospodarczego sprawność rynku pracy i skuteczna pomoc w znalezieniu zatrudnienia są wyjątkowo istotne.

Wyjście z kryzysu będzie tym szybsze, a jego skutki dla obywateli tym łagodniejsze, im szybciej wprowadzimy rozwiązania niezbędne do tego, by każdy obywatel w Polsce miał dostęp do profesjonalnych i skutecznych usług zatrudnieniowych – przekonują ekspertki Ilona Gosk i Anna Sienicka z Fundacji Inicjatyw Społeczno-Ekonomicznych oraz Joanna Tyrowicz z Wydziału Nauk Ekonomicznych UW. To właśnie one wspólnie opracowały propozycje zmian do ustawy.

Odpowiedź na wyzwania polskiego rynku pracy

Naszą intencją jest wprowadzenie takich zmian w systemie usług rynku pracy, które pomogą uporać się z dwoma wyzwaniami jakie stoją przed polskim rynkiem pracy - mówi Ilona Gosk.

Te wyzwania to zwiększenie przepływów na rynku pracy do zatrudnienia oraz podniesienie skuteczności działań prowadzących do zatrudnienia. Dlatego konieczne są zmiany w ustawie, które uwzględnią ograniczenia instytucji działających na rynku pracy oraz dostępność pracowników merytorycznych i niepublicznych instytucji rynku pracy.

Propozycje zmian

Propozycja zmian zakłada działanie trójtorowe:

1) Usprawnienie pośrednictwa pracy
Konieczność poprawy sprawności pośrednictwa pracy wynika m.in. z dużego zróżnicowania dostępu do tego typu usług. Intensyfikacja pośrednictwa, poszerzanie bazy usługodawców oraz zróżnicowanie dostępu do usług rynku pracy mają zostać osiągnięte dzięki stworzeniu warunków do szerszego kontraktowania.

Choć unormowania ustawy o promocji zatrudnienia teoretycznie sprzyjają zlecaniu usług, to jego zakres jest stosunkowo niewielki. Szczególnie dwie podstawowe usługi rynku pracy, czyli doradztwo i pośrednictwo, najrzadziej podlegają kontraktowaniu. Stoi za tym fakt, że nie można finansować tych usług z Funduszu Pracy, a jedynie z budżetów samorządowych. Otworzenie pośrednictwa i doradztwa na finansowanie ze źródeł innych niż samorządowe powinno udrożnić dostęp do tych usług.

2) Stworzenie modelu pracy z osobami trudniej zatrudnianymi.
Analiza FISE wykazała, że urzędy pracy preferują kierowanie swoich działań do osób młodych, tj. do 25 roku życia. Dużo rzadziej swoim wsparciem obejmują osoby starsze i dużo trudniejsze we wprowadzeniu na rynek pracy. Spowodowane jest to kryteriami określającymi grupy docelowe, na jakie przeznaczane są środki z unijnych programów wspierania rynku pracy. W tych programach preferowane są osoby młode i krótkotrwale bezrobotne. W konsekwencji pieniędzy na bezrobotnych w najtrudniejszej sytuacji na rynku pracy jest mniej. A koszty ich aktywizacji największe.

Model, jaki zakładają zmiany do ustawy, to całkowite przekazanie podmiotom niepublicznym obsługi działań aktywizacyjnych, skierowanych do osób trudniej zatrudnialnych w oparciu o doradztwo, poradnictwo, wsparcie psychologiczne i kompetencyjne z wykorzystaniem różnych narzędzi aktywizacyjnych oraz pośrednictwa.

Wysoką jakość tych usług na niepublicznych podmiotach wymusi proponowane całkowite uzależnienie finansowania pośrednictwa pracy od osiąganych wyników.

Ponadto, jak wykazały doświadczenia innych krajów, musi istnieć wyraźny podział świadczonych usług pomiędzy podmiotami publicznymi i niepublicznymi (społecznymi i komercyjnymi). Brak tego podziału prowadzi do ograniczenia w kontraktowaniu usług rynku pracy przez publiczne służby zatrudnienia oraz podejmowania działań tylko wobec najłatwiejszych i najtańszych w aktywizacji bezrobotnych. Roli urzędów pracy w takim modelu upatruje się w koordynowaniu realizacji polityki zatrudnieniowej w skali lokalnej. W ich gestii pozostawałyby także niektóre instrumenty rynku pracy, takie jak np. roboty publiczne.

3) Wykorzystanie środków z PO KL
Ważne jest, aby umożliwić korzystanie z środków Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki (PO KL) przez osoby, które chwilowo nie pracują, ale są skłonne współfinansować swoje dokształcenie. Obecnie na takie wsparcie mogą liczyć przede wszystkim osoby pracujące. Ta zmiana ma zapobiec „wypychaniu” osób bezrobotnych bardziej potrzebujących wsparcia kompetencyjnego, przez osoby o wyższej zatrudnialności

Więcej o kontraktowaniu i współpracy urzędów pracy i organizacji pozarządowych:
- „Raport nt. funkcjonowania usług zatrudnieniowych w warunkach konkurencji” (Australia, Dania, Holandia, Wielka Brytania, USA)
- Studium przypadku „Klantmanager pomaga znaleźć pracę, czyli jak to się robi po holendersku?”
- Biuletyn „Kontraktowanie usług rynku pracy”.