PO KL / Środki na outplacement

W obecnej sytuacji pogorszenia się warunków na rynku pracy, szczególnie ważne jest łagodzenie skutków bezrobocia poprzez programy, które z jednej strony ułatwiają zwalnianym pracownikom zmianę pracy, a z drugiej zapewniają pracodawcom spokojną i płynną działalność – takie jak outplacement. Zarówno pracodawca, jak i instytucje świadczące usługi outplacementowe mogą ubiegać się o sfinansowanie działań w Programie Operacyjnym Kapitał Ludzki PO KL.

W wyniku kryzysu problemy przeżywają rynki pracy na całym świecie, także w Polsce. Na początku 2009 r. stopa bezrobocia w naszym kraju wyniosła 10,5 procent. Jak szacuje Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej w 2009 roku stopa bezrobocia osiągnie około 12 procent, a więc pracę straci około 300 tys. osób. Wiele polskich firm w ramach oszczędności zmniejsza poziom zatrudnienia, wiele zapowiedziało redukcje.

Kryzys dotknął przede wszystkim branżę motoryzacyjną, budowlaną (także firmy produkujące dla budownictwa – przemysł stalowy, drzewny, meblarski, cementowy), dotkliwe skutki kryzysu odczuwają wszystkie firmy produkujące na eksport, zwłaszcza do Niemiec.

Pogarszająca się sytuacja gospodarcza zmusza przedsiębiorstwa do szybkiego i płynnego zmniejszania lub zwiększania zatrudnienia – muszą dostosowywać się do wymagań rynku, standardów, konkurencji
i warunków ekonomicznych. W tej sytuacji szczególnie ważne jest łagodzenie skutków recesji poprzez różne programy, z jednej strony ułatwiające zwalnianym pracownikom zmianę pracy, a z drugiej zapewniające pracodawcom spokojną i płynną działalność.

Jednym z takich programów, który zyskuje coraz powszechniejsze zainteresowanie, jest outplacement.

Gdzie w Programie Operacyjnym Kapitał Ludzkich szukać środków na outplacement?

Zarówno pracodawca, jak i instytucje świadczące usługi outplacementowe mogą ubiegać się o sfinansowanie działań w Programie Operacyjnym Kapitał Ludzki PO KL.

W Priorytecie VIII „Regionalne kadry gospodarki”, w Poddziałaniu 8.1.2 „Wsparcie procesów adaptacyjnych i modernizacyjnych w regionie”, które realizowane jest w trybie konkursowym, wśród typów realizowanych operacji znajdują się: wsparcie dla pracodawców przechodzących procesy adaptacyjne i modernizacyjne, realizowane w formie tworzenia i wdrażania programów zwolnień 7 monitorowanych (outplacement), w tym szkoleń i doradztwa zawodowego. Pamiętać należy,że outplacement w myśl PO KL nie jest toŜsamy ze zwolnieniem monitorowanym określonym w ustawie, tak więc nie podlega jej regulacjom.

W słowniku Szczegółowego Opisu Priorytetów Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki SzOP PO KL outplacement zdefiniowany jest następująco: „Usługi rynku pracy świadczone na rzecz pracownika, będącego w okresie rozwiązania umowy o pracę lub zagrożonego wypowiedzeniem. Outplacement może obejmować w szczególności: doradztwo zawodowe i psychologiczne, pomoc w znalezieniu nowego miejsca pracy, finansowanie szkoleń, kursów doszkalających, pomoc w zmianie miejsca zamieszkania.”

Z tego samego Poddziałania można finansować:
- pomoc w tworzeniu partnerstw lokalnych z udziałem m.in. przedsiębiorstw, organizacji pracodawców, związków zawodowych, jednostek samorządu terytorialnego, urzędów pracy i innych środowisk, mających na celu opracowanie i wdrażanie strategii przewidywania i zarządzania zmianą gospodarczą na poziomie lokalnym i wojewódzkim;
- szkolenia przekwalifikowujące i usługi doradcze w zakresie wyboru nowego zawodu i zdobycia nowych umiejętności zawodowych (w tym indywidualne plany działań i pomoc w wyborze odpowiedniego zawodu
i miejsca zatrudnienia);
- szkolenia i doradztwo dla przedsiębiorców wspierające proces zmiany profilu działalności przedsiębiorstwa,
- badania i analizy dotyczące trendów rozwojowych i prognozowania zmian gospodarczych zachodzących
w regionie, w szczególności tworzenia i likwidacji miejsc pracy oraz formułowania właściwych mechanizmów zaradczych, upowszechnianie wyników tych badań i analiz oraz związana z nimi wymiana informacji.

W 2009 roku na finansowanie Poddziałania 8.1.2. przeznaczono 239 mln zł. Przy średnim koszcie programu outplacementowego na osobę wynoszącym 5000-7000 zł, kwota taka (przy założeniu, że w 100% wykorzystana jest na działania outplacementowe) może zapewnić wsparcie dla ok. 40 000 osób.

Jeśli weźmiemy pod uwagę fakt, że w grudniu 2008 i styczniu 2009 roku w samym tylko województwie śląskim z przyczyn leżących po stronie pracodawcy pracę straciło 1800 osób i jeśli założymy, ze skala zjawiska się utrzyma, to w województwie tym w 2009 roku pracę straci około 10 000 osób, a w całej Polsce ok. 160 000 osób.

Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej szacuje wzrost bezrobocia w 2009 roku o 300 000 osób. W świetle tych szacunków kwota przeznaczona na działania outplacementowe jest znacząca, ale wciąż nie wystarczająca. Spektrum działań możliwych do finansowania jest szerokie, ale nie obejmuje wszystkich przedsięwzięć warunkujących powodzenie projektu outplacementowego. Można je znaleźć w innych działaniach realizowanych w trybie konkursowym:

a. Poddziałanie 6.1.1 „Wsparcie dla osób pozostających bez zatrudnienia na regionalnym rynku pracy” umożliwia finansowanie:
- wsparcia wolontariatu jako etapu przygotowującego do podjęcia zatrudnienia,
- inicjatyw na rzecz podnoszenia mobilności geograficznej,
- upowszechniania i promocji alternatywnych i elastycznych form zatrudnienia, gdzie działania skierowane są do osób pozostających bez zatrudnienia (a więc wykluczają osoby w okresie wypowiedzenia).

Poza tym w ramach Poddziałania możliwe jest finansowanie:
- opracowania i rozpowszechnienia informacji o ofertach rynku pracy,
- rozwoju dialogu, partnerstwa publiczno-społecznego i współpracy na rzecz rozwoju zasobów ludzkich na poziomie regionalnym i lokalnym,
- prowadzenia, publikowania i upowszechniania badań i analiz dotyczących sytuacji na rynku pracy.

b. Działanie 6.2. „Wsparcie oraz promocja przedsiębiorczości i samozatrudnienia” przewiduje wsparcie dla osób zamierzających rozpocząć działalność gospodarczą (w tym w formie spółdzielni lub spółdzielni socjalnej) poprzez zastosowanie różnorodnych instrumentów, w tym dotacji 8 na uruchomienie działalności. Działanie kierowane jest do osób pozostających bez zatrudnienia (czyli wyklucza osoby w okresie wypowiedzenia).

c. Poddziałanie 8.1.1 „Wspieranie rozwoju kwalifikacji zawodowych i doradztwo dla przedsiębiorstw” umożliwia finansowanie doradztwa dla mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw (MMŚP), w tym dla osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą, w szczególności w zakresie ekonomii, finansów, zarządzania zasobami ludzkimi lub rachunkowości (z wyłączeniem doradztwa związanego z procesami inwestycyjnymi).

d. Poddziałanie 8.1.3 „Wzmocnienie lokalnego partnerstwa na rzecz adaptacyjności” (konkurs otwarty dla partnerów społecznych) pozwala finansować powstawanie sieci współpracy (w tym partnerstw) w zakresie inicjatyw podejmowanych wspólnie na poziomie regionalnym i lokalnym, mających na celu zwiększenie zdolności adaptacyjnych pracowników i przedsiębiorców.

Bariery w wykorzystaniu środków

Rozproszenie środków pomiędzy Działania oraz ograniczenia w zakresie podmiotów mogących ubiegać się o dofinansowanie i beneficjentów ich działań, utrudniają zrealizowanie kompleksowego programu outplacementowego. Dodatkowo sytuację pogarsza fakt, że konkursy ogłaszane są w różnym czasie, niejednokrotnie przez różne podmioty, a prawdopodobieństwo, że uda się pozyskać dotacje dla wszystkich wniosków składających się na jeden projekt outplacementowy jest nikłe.

Barierę w wykorzystaniu środków na outplacement stanowi też fakt, że w dotychczasowej praktyce okres od złożenia wniosku w konkursie do podjęcia decyzji o dofinansowanie projektów trwał od 6 do 12 miesięcy (a przekazanie środków jeszcze dłużej). Tymczasem pracodawcy w sytuacji kryzysu nie mogą sobie pozwolić na tak długie odraczanie zwolnień.

Kolejny problem wynika z procedur rozliczania i opieszałości w przekazywaniu środków na realizację projektów. Pracodawca zwykle podejmuje decyzję o zwolnieniach w sytuacji pogarszającej się kondycji przedsiębiorstwa. Złożone procedury rozliczeniowe i sprawozdawcze połączone z koniecznością kredytowania projektu, wynikającą z opóźnień w przekazywaniu środków mogą okazać się zbyt obciążające dla pracodawców.

Rekomendacje dla lepszego wykorzystania środków PO KL na rzecz zwolnień monitorowanych

Realizowanie w ramach PO KL skutecznych projektów zwolnień monitorowanych w okresie dekoniunktury wymaga wprowadzenia rozwiązań i korekt w systemie wdrażania. Część z nich ma charakter merytoryczny, inne – organizacyjny:

i. Rozszerzenie definicji outplacementu w słowniku SzOP PO KL o działania związane ze wsparciem w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej, prowadzenia działań na rzecz tworzenia miejsc pracy i podtrzymywania aktywności społecznej.

ii. Rozszerzenie typów realizowanych operacji w Poddziałałaniu 8.1.2 o:
- badania i analizy dotyczące sytuacji na rynku pracy,
- opracowanie i rozpowszechnianie informacji o ofertach rynku pracy,
- wsparcie dla lokalnych przedsiębiorstw w zakresie tworzenia nowych miejsc pracy,
- upowszechnianie i promocję alternatywnych i elastycznych form zatrudnienia,
- wsparcie dla osób zamierzających rozpocząć działalność gospodarczą,
- inicjatywy na rzecz podnoszenia mobilności geograficznej,
- wsparcie wolontariatu jako etapu przygotowującego do podjęcia zatrudnienia.

iii. Prowadzenie konkursów w Poddziałaniu 8.1.2 w trybie otwartym, tak aby dostęp do środków był stały.

iv. Skrócenie okresu od złożenia wniosku o dofinansowanie do podjęcia decyzji o przyznaniu dofinansowania na projekt outplacementowy do maksimum 1 miesiąca, a okresu podpisania umowy i przelania zaliczki do kolejnego 1 miesiąca (cała procedura od złożenia wniosku do przelania zaliczki powinna trwać maksimum
2 miesiące).

v. Uproszczenie procedur sprawozdawczych i rozliczeniowych poprzez wprowadzenie systemu opierającego się o ryczałty przypadające na jednego uczestnika programu rozumiane jako koszt przypadający na jednego uczestnika wyliczony we wniosku o dofinansowanie.

vi. Zwiększenie alokacji na działania outplacementowe do 1 miliarda złotych.

Niezależnie od powyższych postulatów niezbędne jest możliwie szybkie uruchomienie środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, pozwalające na rozwój inwestycji, a wraz z nim wzrost miejsc pracy, który warunkuje powodzenie działań outplacementowych..

Więcej:
o outplacemencie w artykule Ilony Gosk „Finansowanie outplacementu ze środków PO KL" oraz na podstronach o outplacemencie