Fundacja Domy Wspólnoty “Chleb Życia”
ul. Łopuszańska 17
02-220 Warszawa
e-mail: wchz@chlebzycia.win.pl
http://www.chlebzycia.win.pl/



Geneza, misja i podstawowe kierunki działalności Fundacji

Fundacja "Domy Wspólnoty Chleb Życia" powstała jesienią 2002 r., ale faktycznie zaczęła działać od 2003 r. Została powołana z inspiracji siostry Małgorzaty Chmielewskiej, Przełożonej polskiej gałęzi międzynarodowej katolickiej Wspólnoty “Chleb Życia”.
Członkowie Wspólnoty “Chleb Życia” (organizacji religijnej działającej także w Europie Zachodniej, Azji, Afryce), idąc za przykładem swego Założyciela, inspirują się ewangelicznym  nakazem dzielenia życia z biednymi oraz duchem Soboru Watykańskiego II i nauczaniem Jana Pawła II, przede wszystkim wezwaniem do “opcji na rzecz ubogich”. Wspólnota prowadzi w Polsce od początku lat dziewięćdziesiątych domy dla bezdomnych i najuboższych, w których dzieli z nimi codzienne życie i stara się zapewnić im bardziej godne warunki życia, zapewniając między innymi stałą pomoc prawną, medyczną, psychologiczną a przede wszystkim stałą więź, która zapewnia im poczucie bycia członkiem szerszej rodziny. Obecnie Wspólnota posiada na terenie Polski 7 domów.

Powołanie Fundacji Domy Wspólnoty Chleb Życia nastąpiło po około 10 latach funkcjonowania samej Wspólnoty w Polsce. Przyczyną powstania Fundacji była doraźna potrzeba pomocy nowym grupom potrzebujących i chęć rozszerzenia działalności ze sfery pomocy bezdomnym na pomoc młodzieży i wspieranie zatrudnienia. Powołanie Fundacji nastąpiło w niedługim czasie po utworzeniu trzech, jak dotąd jedynych, domów dla bezdomnych na wsi,  poza wielkimi miastami: w Zochcinie i Jankowicach, w powiecie opatowskim województwa świętokrzyskiego.

Przełożona Wspólnoty Siostra Małgorzata Chmielewska i jej pozostali członkowie, po zamieszkaniu w regionie  dotkniętym wysokim bezrobociem, postanowili rozszerzyć zakres działań Wspólnoty o pomoc okolicznym mieszkańcom, cierpiącym z powodu konsekwencji długotrwałego, strukturalnego bezrobocia. Wówczas jednak – również w toku starań o pozyskanie środków – okazało się, że forma prawna organizacji religijnej (działającej wyłącznie na podstawie prawa kanonicznego tj. zezwolenia lokalnego biskupa) utrudnia podejmowanie na szerszą skalę działań związanych ze wspieraniem edukacji ubogiej młodzieży (utworzenie Funduszu Stypendialnego) i przedsiębiorczości społecznej (zatrudnianie bezrobotnych z powiatu opatowskiego). Dlatego powołano Fundację, której misją statutową jest poprawa sytuacji osób zagrożonych wykluczeniem społecznym.

Cele te są realizowane poprzez:
--> wspieranie edukacji i rozwoju dzieci i młodzieży pochodzących z ubogich środowisk wiejskich, w ramach funduszu stypendialnego. Fundusz Stypendialny “Podaruj mi szkołę” obejmuje wsparciem finansowym około 550 uczniów, głównie z województwa świętokrzyskiego. Miesięcznie jest przekazywanych uczniom około 80 tys. zł, Fundusz działa zgodnie z systemem indywidualnego sponsoringu jednego ucznia przez jednego darczyńcę. Uczeń lub student z ubogiej rodziny otrzymuje fundusze (około 100-160 zł miesięcznie) na opłacenie internatu, podręczników, dojazdów do szkoły aż do chwili jej ukończenia lub też do czasu, kiedy trwa potrzeba dofinansowania.

--> prócz tego Fundacja zainicjowała działalność w ramach Akademii “Zrób to sam”- Akademia mająca siedzibę przy domu Wspólnoty w województwie świętokrzyskim oferuje młodym mieszkańcom domów dla bezdomnych oraz dzieciom z okolicznych powiatów ofertę zajęć pozalekcyjnych, skierowaną do uczniów gimnazjów i liceów (uczniowie mają do dyspozycji świetlicę, pomoc w lekcjach, zajęcia dodatkowe, zajęcia terapeutyczne). 

--> Ważną częścią działalności Fundacji jest wspieranie wszystkich domów prowadzonych przez Wspólnotę “Chleb Życia” dla bezdomnych: Fundacja zarządza zbieraniem i dystrybucją darów, które napływają na rzecz domów Wspólnoty i ich mieszkańców (opłacanie transportu, załatwianie formalności), zajmuje się aktywnym zdobywaniem środków, jako organizacja pożytku publicznego ma również możliwość dysponowania funduszami pochodzącymi z mechanizmu „1 %”. Jeśli chodzi o źródła finansowania, to Fundacja prowadzi konsekwentną politykę uniezależniania się od źródeł publicznych – i tak w 2005 r. z tych źródeł nie pochodziły niemal żadne dotacje (poza środkami z Funduszu Pracy na zatrudnienie bezrobotnych, otrzymanymi na podstawie umowy z Urzędem Pracy w Opatowie). Dzięki mechanizmowi „1 %”
Fundacja otrzymuje około 70 tys. zł rocznie, sporą część budżetu stanowią wpłaty od indywidualnych darczyńców z kraju i zagranicy, dotacje partnerskich organizacji katolickich (przede wszystkim niemieckiej Renovabis, głównego partnera), dotacje celowe niepublicznych grantodawców (Fundacja Batorego, Fundacja Kronenberga). Fundusz Stypendialny jest utrzymywany niemal wyłącznie z wpłat indywidualnych sponsorów. Niewielka część środków pochodzi ze sprzedaży produktów wytwarzanych przez przedsiębiorstwa społeczne (gospodarstwa rolnego, przetwórni, stolarni i szwalni) na kiermaszach, imprezach masowych, wystawach.

Struktura Fundacji
Fundacja i Wspólnota “Chleb Życia” są niezależne formalnie, mają osobną księgowość, ale są ściśle powiązane personalnie. Przełożona polskiej gałęzi Wspólnoty, Siostra Małgorzata Chmielewska, jest zarazem Prezesem Zarządu Fundacji. Nie wszyscy, jednak większość stałych członków Wspólnoty “Chleb Życia” jest zaangażowana w pracę Fundacji, w taki lub inny sposób. Biuro Fundacji mieści się w jednym z warszawskich domów Wspólnoty (dom “Betania” przy ul. Łopuszańskiej w Warszawie). Fundacja jest właścicielem gruntów i budynków w dwóch nieruchomościach w powiecie opatowskim (gospodarstwo, domy i warsztaty w Jankowicach i Zochcinie), zatrudnia na stałe 23 pracowników (pracownicy etatowi), z czego część stanowią pracownicy administracyjni, księgowi, część natomiast stanowią specjaliści odpowiedzialni za funkcjonowanie gospodarstwa (inżynier rolnictwa), oraz stolarni, szwalni, przetwórni.

Kontekst społeczny i ekonomiczny działania organizacji
Specyficzną kategorię osób bezrobotnych, będących beneficjentami Fundacji, i zarazem pracownikami prowadzonych przez Fundację przedsiębiorstw społecznych, stanowią ludzie “zawieszeni” między wsią i miastem – chłoporobotnicy z województwa świętokrzyskiego. Osoby te tworzyły, jeszcze przed okresem transformacji, rodzinne gospodarstwa, w których jedna osoba, zazwyczaj mężczyzna, pracowała w którymś z dużych zakładów przemysłowych w mieście, natomiast żona zajmowała się niewielkim gospodarstwem, którego produkcja wystarczała na zaspokojenie części potrzeb żywieniowych. W chwili upadku zakładów (w Ożarowie, Opatowie i innych małych miastach), okazało się, że małe, indywidualne gospodarstwa nie są w stanie stanowić bazy utrzymania rodzin, zaś głowy rodzin nie posiadają żadnych kwalifikacji, kapitału wiedzy bądź kapitału finansowego,  potrzebnego do ponownego znalezienia się na rynku pracy. Efektem stało się strukturalne bezrobocie na wsi świętokrzyskiej, oraz specyficzne problemy rodzinne i społeczne, wynikające z degradacji społecznej mężczyzn – do tej pory jedynych żywicieli rodzin: alkoholizm, przemoc w rodzinie. Konsekwencją bezrobocia stała się także chroniczna postawa bezradności i rezygnacji, przekazywana dzieciom i młodzieży. Ich szanse edukacyjne są jednymi z najniższych w kraju, podobnie jak jednym z najwyższych jest w świętokrzyskim wskaźnik tzw. “odpadu szkolnego”, czyli procent dzieci niekończących szkół.
Problemy te ujawniły się dzięki nawiązaniu przez członków Wspólnoty kontaktów z bezrobotnymi kobietami z okolicznych wsi, które przychodziły do domów dla bezdomnych, prowadzonych przez Wspólnotę w powiecie opatowskim, w celu uzyskania jakiejkolwiek pomocy, także materialnej. Próba trwałego rozwiązania najdotkliwszego dla nich problemu deficytu środków do życia poprzez zatrudnienie socjalne była bezpośrednią przyczyną powstania Programu “Przeciw bezrobociu na wsi świętokrzyskiej”, uruchomionego przez Fundację w 2003 r.  

Fundacja rozpoczęła działalność na rynku pracy w bardzo niekorzystnych warunkach – w regionie, gdzie jest niewielka tradycja społecznikowska, gdzie nie ma wielu organizacji pozarządowych, o ogólnym niskim kapitale społecznym (pracownicy Fundacji i jej Szefowa podkreślali wiele razy zaskakujący poziom nieufności, niechęć do jakiejkolwiek pomocy, a nawet działania wrogie, z jakimi spotkali się na początku ze strony mieszkańców). W województwie świętokrzyskim mieszkańcy wsi stanowią ponad 54 % ludności, a stopa bezrobocia jest jedną z najwyższych w kraju (około 18 %). Poziom kapitału ludzkiego, mierzony przede wszystkim wskaźnikiem wykształcenia, jest także bardzo niski. Świętokrzyskie zajmuje jedno z ostatnich miejsc wśród województw, jeśli chodzi o ilość młodzieży uczęszczającej do szkół ponadpodstawowych, a ostatnie miejsce, jeśli chodzi o szkoły policealne.

Pojawienie się Fundacji w powiecie opatowskim i zainicjowanie przedsiębiorczości związanej z przetwórstwem rolnym objawiło jeszcze inny poważny deficyt tego regionu: mimo wielkiego bezrobocia na wsi, brak tam infrastruktury dla działalności pozarolniczej, przede wszystkim zaś  brak możliwości przetwarzania produktów rolnych wytwarzanych na małą skalę, w małych indywidualnych gospodarstwach. Upadek starych przetwórni i brak nowych inwestorów spowodował stopniowy zanik aktywności wśród samych rolników: przestali oni dbać o rozwój swoich gospodarstw, maszyny, budynki, bowiem produkcja wyłącznie na własne potrzeby nie wymaga wielkiej aktywności i nakładów,  nie przynosi także żadnych dochodów.